KESK, Eğitim-Sen, SES, Sendika, Eylem, ODP, parti, sol, sosyalizm

    Türkiye’de solu temsilen öğretmen sendikacılığının belki de zirve yaptığı yılları yaşayan Eğitim-Sen, ‘anadilde eğitim’ eksenli polemik ve kısır çekişmelerle sendikadan çok bir siyasi partiyi andıran görüntüsüyle gündeme geldi. Hukukun ve kamuoyunun karşısına iki kez tüzük tartışmasıyla çıkan sendikanın kapatılmaması için tam bir seferberlik başlatıldı. Kendisini Atatürkçü, devrimci, sosyal demokrat, demokrat ilân eden eğitimci kesimler, KESK’e bağlı Eğitim-Sen’de 2000 yılından bu yana iç mücadele de yaşıyor. Sendikalar siyasetten uzak mı?
      Eğitim-Sen, sol kesimin değişik gruplarının çatısı oldu. Bu gruplardan Devrimci Sendikal Dayanışma (DSD) Özgürlük ve Dayanışma Partisi’nin, Yurtseverler HADEP’in, Emekçiler EMEP’in izdüşümü olmaktan alıkoyamadılar kendilerini. Sonuçta sendikal hüviyetinden çok siyasi çekişmeyle ve her şeye hayır diyen kimliğiyle gündeme geldi sendika.
     1995’te Eğitsen ile Eğitim-İş’in birleşmesiyle kurulan Eğitim-Sen son dönemde yaşanan iç çekişmelerin ardından hiç olmadığı kadar kan kaybetti. Sendikanın daha birkaç yıl öncesine kadar 190 binlerde olan üye sayısının bugün 90-100 binlere gerilediği belirtiliyor. Eğitim-Sen içinde sonuna kadar mücadeleyi seçen bazı gruplar ise sendikanın kapatılma davasıyla zirveye çıkan tartışmaların ardından gerçekten sendikacılık yapma niyetiyle ayrılmaya karar verdi. Örneğin Sendikal Birlik üyesi 13 şube başkanı istifa etti. Müstafi eğitimciler 17 Ekim 2005 itibariyle 600 bin öğretmenin bulunduğu camiaya Eğitim-İş Sendikası’nı tekrar kazandırdı.
     ...Anadilde eğitim tartışmalarıyla başlayan süreçte bugün daha çok eğitimcilerin ne kadar sendikalı olmak istedikleri, sendikaların siyasetten ne kadar uzak oldukları konuşuluyor. Puslu hava dağıldıkça sendikacılıkta yapılan hatalar bir bir su yüzüne çıkıyor.
     Öğretmenlerin çiçeği burnunda sendikacısı Eğitim İş Genel Başkanı Yüksel Adıbelli, 2000 yılı yazında toplanan Eğitim-Sen genel kuruluna atıfta bulunuyor. Genel kurulda “Öğretmenlerin Türkiye Cumhuriyetini koruma ve onu öğrencilere öğretme yükümlülüğünün olmadığına” karar verildiğini hatırlatıyor. Adıbelli’ye göre sendika, anadilde eğitim ve Kürt kimliği tartışmalarının ötesinde, içindeki ilk kırılmayı burada yaşadı. Genel kuruldaki ‘Sayın Apo’ hitaplı konuşmalara en sert tepkiyi ‘Sayın Atatürk’ diyerek gösteren de Adıbelli’nin ta kendisiydi.Adıbelli’nin dikkat çektiği ikinci nokta ise Eğitim-Sen’in son beş yıldır siyasi parti olarak görülmesi ve bazı partilere angaje edilmesi. Bu yüzden önemli uyarılar yapıyor: “Sendikalar parti değil. Türkiye’yi yönetmeye talip olamaz. Eğitim diye bir sorunumuz var. Sendika ancak şuna talip olabilir; eğitim emekçilerinin, öğrencilerin ve kamu çalışanlarının ekonomik, demokratik, özlük taleplerinin iletilmesi, geri kazanılması. Kimse, dinini, dilini, etnik kimliğini öne çıkararak sendikacılık yapmasın.”
     Eğitim-Sen, Türk Eğitim-Sen ve Eğitim Bir-Sen’in başı çektiği örgütlülükte resmi rakamlara göre üyelik oranı yüzde 43. Ancak Eğitim-Sen’de yaşanan istifaları hesaba aldığınızda yüzde 8-10’luk bir kayıp söz konusu; yani üyelik oranı yüzde 33-35.
     “Mevcut sendikaları kavgacı ve meydanlarda kaldırım taşı söküp devlete karşı yürüyen öğretmen imajı yıkıyor.” diyen Anadolu Eğitim-Sen’in genel başkanı 14 yıllık coğrafya öğretmeni Cansel Güven, Türkiye’nin ilk kadın sendika başkanı aynı zamanda. Eğitim emekçilerinin yarıya yakınının kadın olduğuna dikkat çeken Güven, KESK’e bağlı Eğitim-Sen’de 11 yıllık aktif sendika üyeliği yaptığını belirterek, kadın öğretmenlerin haklarının savunulması için ‘kadından sorumlu genel sekreterlik’ kurulması dışında bir çözüm üretilmediğinden yakınıyor. Eğitim sendikalarının kendilerini tanımlamaları konusunda yepyeni öneriler getiren Cansel Güven, “Öğretmenler, öğrenciler ve veliler eğitim sendikalarının doğal üyeleridir. Bizim derdimiz eğitime katkı sağlamak olmalı. Bu yüzden a-politik (renksiz-kimliksiz) olmakla suçlanıyoruz. Ama bizi suçlayanlardan daha çok eğitim politikalarının içindeyiz. Tek farkımız kaldırım taşı söküp kahrolsun devlet demiyoruz. Sendikalar bugüne kadar hep hayır diyecek bir şey aradı. Üyesini ve eğitimi unuttu.” diyor.
     Hem Cansel Güven hem Yüksel Adıbelli, Eğitim-Sen’in “samimiyetsiz yöneticilerin tavırları ve azınlığın sesinin baskın çıkması” nedeniyle kan kaybettiğine inanıyor. Eğitim-Sen yöneticilerinden birinin Mayıs 2005 itibariyle istifa eden üye sayısını 55 bin olarak vermesi de onları teyit ediyor.
      Kopuşların yaşandığı Eğitim-Sen kanadında ise her iki başkana da farklı bakılıyor. Eleştirilere cevap veren Eğitim-Sen Genel Başkanı Alaattin Dinçer, “Bizim 160 bin üyemiz var, ayrılan birkaç üye, kurulan küçük sendikalar bizi yıpratamaz. Her yerde 20-30 kişilik muhalefet olur.” diyor. Dinçer, hiçbir yerde toplu kopuş yaşanmadığını, panik havasına kapılmadıklarını belirtiyor.
     Oysa, son rakamlar farklı bir tabloyu ortaya koyuyor. Buna göre, Eğitim-İş İzmir, Adana, Trabzon, Samsun, Konya, Isparta, Uşak şube ve il temsilcilikleri için yetki belgesi almış. Kasım’ın ikinci haftası itibariyle kayıtlı üyeleri 4 bini aşmış. Yenileri de yolda. Milli Eğitim Bakanlığı’nın kayıtlarına göre 15 Mayıs itibariyle Eğitim-Sen’in 131 bin, Türk-Eğitim-Sen’in 124 bin üyesi var. Eğitim Bir-Sen’in üye sayısı ise 80 binlere dayanmış durumda.

Sendikacılık siyasallaştı
    Diğer yandan, Anadolu Eğitim-Sen tarafından gerçekleştirilen bir anket ‘sendikacılığın’ çıkmazları konusunda ipuçları veriyor. Ankara, İstanbul, İzmir, Yalova, Kocaeli, Zonguldak, Mersin, Adana, Batman, Aydın, Erzurum, Sinop, Bursa ve Konya’da 3 bin 680 öğretmenin katılımıyla gerçekleştirilen ankete cevap verenlerin yüzde 80’i sendikaların kendilerini yeterince temsil etmediği görüşünde. Yüzde 70’i sendikaların siyasallaştığına inanıyor.Veli ve öğrencilerin sendikalarda yer alması gerektiğini düşünenlerin sayısı ise yüzde 52.

HÜLLE SENDİKASI KURDULAR!
     Eğitim-Sen’in kapatılma davası sürecinde yaşanan ilginç gelişmelerden biri de Eğitim Bilim Sendikası’nın (EBS) kurulması. Muhalif sendikacılar, Eğitim-Sen yetkililerinin belirlediği 7 kişilik yönetimle kurulan EBS’nin yedek sendika olduğunu iddia ediyor. Yargıtay’ın sendikayı kapatma kararı aldığı anadilde eğitim maddesinin de tüzüğe aynen geçirilmek suretiyle korunduğunu savunuyor. EBS’nin kuruluşu da tüzüğündeki anadilde eğitim şartı konusunda kimseye bilgi verilmemesi, artan istifaların ardındaki nedenlerden sadece biri. Bir sendika yöneticisi, “Hülle sendikası kurdular, samimi olsalar üyelerine bilgi verip karar alırlardı.” yorumunu yapıyor.

KADEK ilânı verdiler!
     İki yıl önce yaşanan bir kavga ise bugünlerde sol sendikacıların yeniden gündeminde. Eğitim-Sen’in Bitlis, Muş, Diyarbakır, Adıyaman gibi Güneydoğu illerindeki şubelerinin ‘KADEK lideri Öcalan’a uygulanan tecridin kaldırılması” talepleriyle yerel ve ulusal gazetelere verdiği ilânların parası kim tarafından ödendi? İlânlara ne kadar para ödendi? Hesabı verilmeyen bu konu için özellikle İzmir ve Trabzon’dan sert tepkiler geliyor. Eski Eğitim-Sen Trabzon Şube Başkanı Mustafa Boz, sendika adına o günlerde çarşaf çarşaf basılan ilânların bizzat oradaki şubelerin bütçelerinden karşılandığını söylüyor. Boz, KESK başkanından Eğitim-Sen genel başkanına kadar herkesin buna göz yumduğuna, kan kaybının ikinci nedenlerinden birinin de bu tavırlar olduğuna işaret ediyor.